خطبه های نماز جمعه ۲۷ دی آیت الله خامنه ای از آنچه تصور می شد "عادی" تر بود و "تکلیف" چیزی را برای موافقان و مخالفان حکومت روشن نکرد.

آقای خامنه ای در خطبه های امروز، ۱۵ بار از کلمه "دشمن" و ۳۴ بار از کلمه "آمریکا" استفاده کرد، و ۲۳ بار به بیان دیدگاه هایی از جانب "ملت ایران" پرداخت. اما آنچه با ترکیب کلیدواژه های معمول خود ساخت، به میزانی نامعمول با پیش بینی های عده ای از ناظران از خطبه هایش شباهت داشت [برای توضیح میزان این شباهت در ادامه متن، بخش های مهم خطبه ها، در داخل علامت نقل قول مستقیم با پیش بینی دو روز پیش از محتوای آنها مقایسه شده است.]

واقعیت آن است که از وقتی اعلام شد رهبر جمهوری اسلامی ایران خطبه های جمعه را خواهد خواند، مشخص بود قرار نیست "با توجه افزایش بی اعتمادی عمومی و بالاگرفتن اعتراضات ضدحکومتی، قصد نوعی نرمش یا آشتی را با معترضان به خود داشته باشد". در عمل نیز در صحبت های امروز، رهبر چیزی نگفت که حاکی از توجه به منتقدان خود، توضیح در مورد پنهان کاری جنجالی حکومت در ماجرای سقوط هواپیما، یا نوعی عذرخواهی ار بابت این ماجرا باشد. درحقیقت، او حتی کلامی را بر زبان نراند که نشانه به رسمیت شناختن بحرانی قابل اعتنا در جمهوری اسلامی ایران باشد.

در مقابل اما، از همان ابتدا می شد انتظار داشت "انگیزه حضور او در نماز جمعه... نه آشتی یا نرمش، که بیش از هر چیز نمایش قدرت باشد"؛ تاجایی که "اولویت اصلی مراسم نماز جمعه ۲۷ دی، گردآوردن حداکثر جمعیت ممکن برای آیت الله خامنه ای از سرتاسر کشور -برای شخص او، و نه مثلا قاسم سلیمانی- و فیلمبرداری گسترده زمینی و هوایی از آنان با هدف مقابله رسانه ای با تاثیر اعتراضات خیابانی روزهای گذشته باشد".

این همان کاری است که صداو سیما، از صبح امروز به طور گسترده در حال انجامش بوده. شخص رهبر هم در خطبه های امروز، ۴۰ بار از کلیدواژه های "قوی" و "قدرت" استفاده کرد که کمتر از نصف موارد در اشاره به قدرت‌های جهانی یا قدرت خدا، و بیش از نصف موارد در اشاره به قدرت جمهوری اسلامی و اجزای آن بود.

در چارچوب ادبیات "قدرت نمایی"، رهبر جمهوری اسلامی ازجمله گفت در مراسم تشییع قاسم سلیمانی "ده‌ها میلیون" نفر "بزرگ‌ترین بدرقه‌ جهان را شکل دادند"، و به شدت از اینکه "موشکهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پایگاه آمریکایی را در هم کوبیدند" تجلیل کرد. همچنین، اعلام کرد "سیلی زدن به قدرت متکبّر زورگوی عالم"، "پاسخ قدرتمندانه‌ سپاه" به "ابهت آمریکا" بوده که که "با هیچ چیزی جبران نمی شود".

بیشتر بخوانید.

 

دفاع 'تمام قد' از فرماندهان

گذشته از اولویت نمایش قدرت، طبیعتا قابل پیش بینی بود "اولویت بعدی آقای خامنه ای در خطبه های روز جمعه، مقابله با بی اعتبار شدنِ تاریخی حکومت بر سر ماجرای هواپیما باشد". در عین حال البته تصور نمی شد رهبر "از خط قرمزهایی همچون زیر سوال رفتن سپاه پاسداران و فرماندهانش رد شود، یا حتی از تمجید از سپاه و اقدامات اخیر آن در داخل و خارج صرف نظر کند". حتی انتظار می رفت آیت الله خامنه ای تلاش کند "به نوعی خود، حکومت یا سپاه را در جایگاه مظلوم یا قربانی وقایع اخیر قرار دهد".

رد پای چنین اولویت هایی در خطبه های نماز جمعه امروز، به وضوح قابل تشخیص بود. رهبر انتقادات وارد بر حکومت در ماجرای سقوط هواپیما را چنین توصیف کرد که "عدّه‌ای سعی می کنند یوم‌الله‌های حساس این روزها [تشییع قاسم سلیمانی و حمله موشکی سپاه] را به دست فراموشی بسپارند و مسائل دیگری را مطرح کنند". آقای خامنه ای در این میان، نظام و سپاه را قربانی توطئه ای تبلیغاتی معرفی کرد که "به تبع و هدایتِ تلویزیون‌های آمریکایی و رادیوهای انگلیسی" انجام شده، و در مورد "زیرسوال رفتن سپاه" هشدار داد: "دشمن ما خوشحال شد؛ به خیال اینکه یک مستمسکی به دست آورده است که بتواند سپاه را زیر سؤال ببرد."

آیت الله خامنه ای حتی از "آن پدرمادرهایی و صاحب‌عزاهایی که با وجود اینکه دلهایشان پُر از درد و غم بود، در مقابل توطئه و وسوسه‌ دشمن ایستادند، برخلاف آنچه که میل دشمنان بود موضع گرفتند و حرف زدند" تمجید کرد؛ که انگار یعنی صاحب‌عزاهایی که اینچنین حرف نمی زنند درگیر "توطئه و وسوسه دشمن" شده اند.

در نهایت، آقای خامنه کوچکترین اشاره ای به نادرست بودن روایت های اولیه سپاه در مورد سقوط هواپیما نکرد و هیچ سرزنشی را متوجه فرماندهان سپاه ندانست. دراقع، مشخصا از آنها تشکر هم کرد:"در این حادثه ابهام‌هایی وجود دارد. تشکر می کنیم از فرماندهان سپاه که توضیح دادند، برای مردم مطالبی را بیان کردند ولی باید حادثه پیگیری بشود و از حوادث مشابه هم باید به طور جدی پیشگیری بشود."

رهبر جمهوری اسلامی ایران، به علاوه با توصیفی حماسی از مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی، از"اهانت به عکس" او (در تظاهرات معترضان خیابانی اخیر) انتقاد کرد و پرسید: "آن چند صد نفری که به عکس سردار شهیدِ باافتخار ما اهانت میکنند، آنها مردم ایرانند یا این جمعیّت میلیونی عظیمی که در خیابان ها نشان می دهند خودشان را؟"

طبیعتا، نوع اشاره آیت الله خامنه ای به ماجرای ساقط شدن هواپیما و اعتراضات بعدی، تایید کننده انتظاری محوری بود که از پیش از خطبه های امروز وجود داشت. یعنی این انتظار که نمی بایست "راجع به میزان مسئولیت‌پذیری فرمانده کل قوا در خصوص اقدامات سپاه پاسداران تصورات اغراق آمیز داشت".

برنامه "کنترل هشتگ" حق نشر عکس IRIB
Image caption طیفی وسیع از فعالان و چهره های حامی رهبر به بالا بردن سطح انتظارات همفکران خود از خطبه های امروز پرداخته بودند، تا آنجا که گویی آقای خامنه ای می خواسته در مورد معترضان داخلی، آمریکا، توافق هسته ای یا حتی دولت روحانی موضعی "تاریخی" بگیرد

ضرورت حضور بعد از ۸ سال؟

شاید تنها ویژگی خطبه های امروز رهبر که با انتظارات اولیه تفاوت داشت این بود که تصور می شد بعد از هشت سال وقفه در حضور رهبر در مراسم جمعه، "آیت الله خامنه ای و دفتر او برای به 'تاریخ چسباندن' این خطبه ها، حداقل یک 'شگفتی لفظی' مشخص را برای مخاطبان رسانه ها و ناظران مسائل ایران مهیا کرده باشند".

واقعیت آن است که حتی اگر آقای خامنه ای و مشاورانش چنین تلاشی کرده بودند، در عمل خطبه های او، به لحاظ کلامی هم یکی از عادی ترین سخنرانی های رهبر بود.

توصیف "رزمندگان بدون مرز" برای سپاه قدس، احتمالا تنها "واقعه کلامی" قابل ذکر در سخنرانی امروز رهبر محسوب می شد. چون به طور مشخص، با توجه با آشنا بودن نام هایی چون "خبرنگاران بدون مرز" یا "پزشکان بدون مرز"، ممکن است ترجمه "رزمندگان بدن مرز" به زبان های دیگر، کلیدواژه تبلیغاتی معروفی را برای اشاره به این نیرو تولید کند که به درد موتورهای جستجوی اینترنتی هم بخورد.

در نهایت اما، صرف نظر از بازی های کلامی و نیز تلاش معمول برای "قدرت نمایی" در پوشش رسانه ای نماز جمعه، به نظر می رسد "مضمون" سخنان امروز، بسیاری از مدافعان او را در مقابل این پرسش قرار داده که ضرورت حضور رهبر در مراسم نماز جمعه بعد از هشت سال چه بوده است؟

این پرسش، به ویژه از آنجا موضوعیت یافته که در روزهای اخیر، طیفی بسیار وسیع از فعالان و چهره های حامی رهبر به بالا بردن سطح انتظارات همفکران خود از خطبه های امروز پرداخته بودند، تا آنجا که گویی آقای خامنه‌ای می خواسته در مورد معترضان داخلی، آمریکا، توافق هسته ای یا حتی دولت روحانی مواضعی "تاریخی" بگیرد.

این رویکرد، در هزاران بار تکرار عبارت هایی چون "نماز جمعه تاریخ ساز" در نوشته ها و تبلیغات حامیان حکومت در فضای مجازی بروز و ظهور داشت. حتی جمعی از چهره ها و فعالان، هشدار دادند که به خاطر نقش تعیین‌کننده خطبه ها، احتمالا بعد از مراسم نماز جمعه دشمنان نظام عملیاتی بزرگ انجام خواهند داد تا صحبت های رهبر را به حاشیه برانند. این در حالی است که اغراق نیست اگر گفته شود حتی مضمون مداحی مراسم امروز نماز جمعه (که در آن به حسن روحانی کنایه زده می شد) یا تصویر برخاستن رئیس جمهور از سجاده بلافاصله پس از پایان نماز، بیش از مضمون خطبه های آیت الله خامنه ای خبرساز شده است.

علی رغم فاصله مضمون خطبه های نمازجمعه اخیر با انتظارات ایجاد شده در میان حامیان رهبر جمهوری اسلامی ایران، البته این حامیان در آینده کماکان ناچار خواهند بود مضمون خطبه های امروز را بسیار مهم تلقی کنند. حتما طیفی از موسسات و نهادهای متصل به بودجه عمومی نیز، در مورد سخنرانی جمعه به "تولید محتوا" خواهند پرداخت.

ولی فارغ از میزان تبلیغاتی که در مورد خطبه های آقای خامنه ای انجام خواهد شد، نماز جمعه امروز بیش از هرچیز نشان دهنده تصویر رهبری پا به سن گذاشته بود که با وجود ادامه سرسختی در عرصه های داخلی و خارجی، در مواجهه با "جنس" جدید بحران های پیش روی حکومت خود، ابتکار یا سخن جدیدی ندارد.

درحقیقت، گویی مهم ترین علت خطبه خوانی آیت الله خامنه ای پس از هشت سال -در فضای پس از فراگیرشدن شعار علیه شخص او در تجمع های اعتراضی- نه بیان موضعی خاص، که صرفا نوعی یادآوریِ بلاتکلیف از "حضور" کلی رهبر در صحنه بود.

استیون منوچین وزیر دارایی آمریکا تحریم‌های جدید ایران را اعلام کرد.

آقای منوچین گفت: "آمریکا مقام‌های ارشد ایران را به دلیل مشارکتشان در حمله موشکی سه‌شنبه هدف تحریم قرار داده است."

"ما همچنین بزرگترین تولیدکنندگان فلزات در ایران را مشمول تحریم می کنیم و بر بخش های جدید از اقتصاد ایران از جمله ساخت و ساز، صنعت و معدن تحریم اعمال می کنیم. این تحریم‌ها تا وقتی رژیم تامین بودجه تروریسم جهانی را متوقف نکند و متعهد نشود که هیچوقت صلاح اتمی نداشته باشد ادامه می یابد."

مایک پومپئو وزیر خارجه آمریکا هم در کنفرانس خبری همراه با آقای منوچین شرکت کرده بود گفت تحریم‌های جدید قلب دستگاه امنیتی ایران را هدف گرفته است.

 

افرادی که تحریم شده‌اند:

  • علی شمخانی - دبیر شورای عالی امنیت ملی
  • محمدرضا آشتیانی - جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح
  • علی عبداللهی - معاون هماهنگ‌کننده ستاد کل نیروهای مسلح
  • غلامرضا سلیمانی - رئیس سازمان بسیج مستضعفین
  • محمدرضا نقدی - معاون هماهنگ‌کننده سپاه
  • محسن رضایی - دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام
  • علی‌اصغر حجازی از اعضای بلندپایه بیت رهبر ایران
  • محمد قمی معاون ارتباطات و امور بین‌الملل رئیس دفتر بیت رهبر ایران که گاهی در سفرهای خارجی نماینده اوست.
 

نهادهای خارجی که تحریم شده‌اند:

  • شرکت تجاری پامچل پکن به دلیل خرید مستمر فولاد از فولاد مبارکه اصفهان
  • پاور انکر لیمیتد در سیشل که برای شرکت تجاری پامچل پکن خرید می‌کرده
  • شرکت دریایی هونگ‌یوان که کشتی‌اش برای حمل فولاد تولیدی فولاد مبارکه استفاده شده

شرکت فولاد مبارکه اصفهان که نیمی از فولاد ایران را تولید می‌کند پیشتر مشمول تحریم‌های آمریکا شده بود.

 

رکت‌های ایرانی تولیدکننده آهن، فولاد و مس که تحریم شده‌اند:

  • صبا استیل
  • شرکت فولاد هرمزگان
  • شرکت فولاد اصفهان
  • شرکت فولاد اکسین خوزستان
  • شرکت فولاد خراسان
  • شرکت فولاد کاوه جنوب کیش
  • شرکت آلیاژهای فولادی ایران
  • شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر
  • شرکت معدنی و صنعتی چادرملو
  • شزکت آهن و فولاد ارفع
  • شرکت فولاد خوزستان
  • شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان

شرکت آلومینیوم ایران که ٧٥ درصد آلومینیوم ایران را تولید می‌کند، آلومینیوم المهدی، شرکت ملی صنایع مس ایران و شرکت خلاق تدبیر پارس (تولید کننده مس) هم تحریم شده‌اند.

تخمین زده‌می‌شود که حداقل صد هزار نفر در کارگاه‌ها و کارخانه‌های تولید فلز و رقمی در همین حدود در معادن ایران کار می‌کنند.

برخی از این شرکت‌هایی که تحریم شدند خود چندین شرکت دیگر را در زیر مجموعه‌شان دارند.

دور قبلی تحریم وسیع صنایع فلزی ایران اردیبهشت سال گذشته اعمال شد.

به گفته حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران تحریم‌های آمریکا در سه سال اخیر حدود ۲۰۰ میلیارد دلار زیان یا کسر درآمد برای ایران داشته است.

کشته شدن ژنرال قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران نشاندهنده افزایش قابل توجه تنشی است که پیش از این در سطح پایین میان آمریکا و ایران وجود داشت و پیامدهای آن می تواند بسیار قابل توجه باشد.

تلافی جویی ایران قابل انتظار است. زنجیره‌ای از اقدامات و عملیات تلافی جویانه می تواند دو کشور را به رویارویی مستقیم نزدیکتر کند. با این وضعیت آینده حضور امریکا در عراق کاملا زیر سئوال است.

و استراتژی دونالد ترامپ رئیس جمهوری امریکا - در صورتی که اصولا استراتژی داشته باشد- بیش از هر وقت دیگر مورد آزمایش قرار خواهد گرفت.

فیلیپ گوردون هماهنگ کننده امور آمریکا در خاورمیانه و حوزه خلیج فارس در دوران باراک اوباما رئیس جمهوری سابق آمریکا، معتقد است که کشتن قاسم سلیمانی دو طرف را در یک قدمی جنگ قرار داده است.

 

سپاه قدس شاخه ای از نیروهای امنیتی ایران است که مسئول عملیات در خارج از این کشور است. برای سالها چه در لبنان چه در عراق و سوریه یا جاهای دیگر سلیمانی یک عنصر کلیدی در گسترش نفوذ ایران از طریق طراحی حملات یا تقویت متحدان محلی تهران بوده است.

قاسم سلیمانی از نظر واشنگتن مردی بود که دست‌اش به خون نیروهای آمریکایی آلوده بود. اما او در ایران فردی محبوب بود و به اصطلاح دقیق‌تر او اقدامات ایران علیه فشار آمریکا و تحریم‌های آن علیه ایران را رهبری می‌کرد.

نجه که اکنون باعث تعجب است این نیست که چرا قاسم سلیمانی در تیررس دونالد ترامپ بود بلکه چرا آمریکا باید در این شرایط زمانی او را هدف قرار می‌داد.

آمریکا، ایران را مسئول یک رشته از حملات موشکی کوچک علیه مقرهای نیروهای آمریکایی در عراق می‌دانست. پیش از این کشته شدن یک پیمانکار غیرنظامی آمریکایی در عراق وعملیات قبلی ایران علیه تانکرها در خلیج فارس، ساقط شدن یک هواپیمای بدون سرنشین، حتی یک حمله عمده علیه تاسیسات نفتی عربستان سعودی همه بدون پاسخ ماند.

در پی حملات موشکی علیه مقرهای نیروهای آمریکایی در عراق پنتاگون، وزارت دفاع آمریکا، به شبه نظامیان طرفدار ایران که گفته می‌شد پشت این حملات هستند حمله کرد. این حمله به طور بالقوه باعث تحریک به حمله به سفارت آمریکا در بغداد شد.

در توضیح تصمیم آمریکا به کشتن قاسم سلیمانی، پنتاگون نه تنها بر روی اقدامات قبلی او تمرکز کرده بلکه مصرانه گفته که این حمله به معنی یک اقدام پیشگیرانه بوده است. پنتاگون در بیانیه‌ای گفته ژنرال " فعالانه حمله به دیپلمات‌ها و نیروهای آمریکایی در عراق و سراسر منطقه را طراحی می‌کرد."

این که بعد از این چه اتفاقی خواهد افتاد سوال بزرگی است. دونالد ترامپ امیدوار است که با این اقدام هم به ایران ضربه زده باشد و هم به متحدان منطقه‌ای‌اش از جمله عربستان سعودی و اسرائیل ثابت کند که اقدامات بازدارنده آمریکا هنوز موثر است. با وجود این تقریبا غیرقابل تصور است که ایران پاسخ شدیدی نسبت به کشته شدن قاسم سلیمانی نشان ندهد. هرچند که ممکن است این پاسخ فوری نباشد.

پنج هزار نیروی آمریکایی در عراق هدف‌های بالقوه آشکار هستند. تنش در منطقه خلیج فارس افزایش خواهد یافت و تعجبی نیست که تاثیر اولیه این حمله آمریکا افزایش قیمت نفت بوده است

آمریکا و متحدانش در تدارک اقدامات دفاعی‌شان هستند. واشنگتن شماری از نیروهای تقویتی‌اش را به سفارت خود در بغداد فرستاده است. آمریکا همچنین در نظر دارد تا در صورت لزوم حضور نظامی‌اش را در منطقه به سرعت افزایش دهد.

اما در عین حال ممکن است که پاسخ ایران از بعضی جهات نامتقارن باشد به عبارت دیگر پاسخ ایران ممکن است حمله در برابر حمله نباشد. ایران ممکن است در صدد اقدام از طریق حمایت گسترده‌ای باشد که در منطقه دارد . یعنی از طریق عملیات نیابتی که سلیمانی پایه‌گذاری کرد.

به طور مثال ممکن است محاصره سفارت آمریکا در بغداد را دوباره از سرگیرد، دولت عراق را در موقعیت دشواری قرار دهد، و حضور آمریکا در عراق را زیر سوال ببرد. همچنین ممکن است تظاهراتی را در جاهای دیگر به عنوان پوششی برای عملیات سازماندهی کند.

حمله علیه فرمانده نیروی قدس سپاه نشانه آشکاری از توانایی نظامی و اطلاعاتی آمریکا است. بسیاری در منطقه برای درگذشت او سوگواری نخواهند کرد اما آیا این عاقلانه‌ترین کاری بود که دونالد ترامپ می‌توانست بکند. پنتاگون چقدر برای پیامدهای غیرقابل اجتناب آن آماده است.؟

و این حمله دقیقا چه چیزی در مورد استراتژی کلی آقای ترامپ در منطقه به ما می‌گوید. آیا این استراتژی در هر صورت تغییر کرده است؟

آیا از این پس تحمل آمریکا در برابر اقدامات ایران صفر خواهد بود؟ یا این که آقای ترامپ تنها یک فرمانده ایرانی را که بدون شک به عنوان " یک مرد خیلی بد" در نظر می‌گرفت از میان برداشته است.

.

وزارت خزانه‌داری آمریکا خبر داد که تحریم‌هایی را علیه دو گروه شبه‌نظامی فاطمیون و زینبیون مقرر کرده که با حمایت ایران در سوریه می‌جنگند. هدف آمریکا از این اقدام افزایش فشار بر دولت ایران و سپاه پاسداران اعلام شده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا در بیانیه‌ای که پنجشنبه ۲۴ ژانویه (چهارم بهمن) صادر کرده، خبر از تحریم دو گروه شبه‌نظامی وابسته به ایران در سوریه داده است.

لشکر فاطمیون متشکل از شهروندان شیعه افغان است و لشکر زینبیون از شیعیان پاکستانی‌ و شیعیان هزاره افغان تشکیل شده است. این دو گروه شبه‌نظامی در لیست سیاه وزارت خزانه‌داری آمریکا گنجانده شده‌اند که هدفش جلوگیری از دسترسی آنها به شبکه مالی جهانی است تا بدین ترتیب جلوی عملیات آنها گرفته شود.

وزارت خزانه‌داری آمریکا در بیانیه خود نوشته که سربازان هر دو لشکر فاطمیون و زینبیون توسط سپاه (قدس) پاسداران جمهوری اسلامی از میان مهاجران و پناهندگانی که در ایران به سر می‌برند، انتخاب می‌شوند و آنها را برای جنگ به نفع رژیم بشار اسد به سوریه می‌فرستند.

استیون منوچین، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در این بیانیه می‌گوید: «رژیم از جماعت پناهنده در ایران سوءاستفاده می‌کند... و آنها را به عنوان سپر انسانی در کشمکش سوریه به کار می‌گیرد.»

منوچین همچنین گفته است: «هدف قرار دادن گروه‌های نظامی مورد حمایت ایران و دیگر نمایندگی‌های خارجی توسط وزارت خزانه‌داری، بخشی از کارزار ما برای اعمال فشار مداوم است تا شبکه‌های غیرقانونی‌ای را تعطیل کنیم که رژیم از آنها برای صدور تروریسم و ناآرامی در سراسر دنیا استفاده می‌‌کند.»

وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین هواپیمایی "فارس ایر قشم" را تحریم کرده که زیر کنترل "ماهان ایر" است. "ماهان ایر" پیش از این از سوی آمریکا تحریم شده است. به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، همچنین Flight Travel LLC که در ارمنستان مستقر است و برای "ماهان ایر" بازاریابی می‌کند، تحریم شده است.

گفته می‌شود کار "فارس ایر قشم" تا سال ۲۰۱۷ راکد بوده است، تا اینکه به سفارش سپاه پاسداران شروع به بردن مسافر و بار به دمشق به وسیله دو هواپیمای B747 می‌کند. به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، این شرکت از سوی "ماهان ایران" حمایت فنی و پرسنلی می‌شود.

دولت آمریکا اعلام کرده که حداقل ۲۰ بانک و شرکت ایرانی را تحریم کرده است.

بنا بر بیانیه وزارت دارایی آمریکا، بانک ها و شرکت های مذکور با بنیاد تعاون بسیج ارتباط دارند که به دست داشتن در نقض حقوق بشر در داخل ایران و جذب سربازان زیر سن قانونی برای جنگ سوریه متهم شده است.

بانک های ملت، سینا، پارسیان، گروه مالی مهر اقتصاد، بانک مهر اقتصاد از جمله تحریم شده ها هستند.

استیو منوچین، وزیر دارایی آمریکا، روز سه شنبه (۱۶ اکتبر) گفت: "جامعه بین المللی باید درک بکند که مراودات با شبکه بنیاد تعاون بسیج و شرکت های صوری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیامدهای جدی بشردوستانه در جهان دارد."

همچنین گروه صنعتی تراکتورسازی ایران ، شرکت فولاد مبارکه، شرکت توسعه معادن روی تحریم شده اند.

شرکت های سرمایه گذاری مهر ایرانیان، تدبیرگران آتیه، نگین ساحل رویال، شرکت تکنوتار و شرکت های وابسته و گروه بهمن نیز به فهرست تحریم های واشنگتن اضافه شده اند.

بیشتر بخوانید:

بنا بر وزارت دارایی آمریکا: "بسیج علاوه بر دست داشتن در سرکوب خشونت بار و نقض جدی حقوق بشر در ایران، نیرو استخدام می کند و آموزش می دهد، از جمله کودکان ایرانی، که بعد به سوریه اعزام می شوند تا از رژیم ددمنش اسد حمایت بکنند."

این بیانیه می افزاید که بسیج کودکان زیر سن قانونی مهاجران افغان را با فشار و تهدید جذب و به سوریه اعزام کرده است که تعدادی از آنها به کشورهای اروپایی فرار کرده اند.

آمریکا در سال ۲۰۱۱ میلادی سپاه پاسداران، سازمان بسیج، نیروی انتظامی ایران را به اتهام نقض جدی حقوق بشر تحریم کرده بود.

بیشتر بخوانید:

این تحریم ها در حالی اعلام شده که آمریکا در پی تحریم صنعت نفت و نظام بانکی ایران است. موعد اعمال تحریم های نفتی و بانکی روز ۱۳ آبان است.

یک مقام ارشد دولت آمریکا روز دوشنبه گفت که واشنگتن همچنان در پی به صفر رساندن صادرات نفت ایران است و انتظار ندارد که این اقدام به افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی منجر بشود.

برایان هوک، رئیس "گروه اقدام ایران" در وزارت خارجه آمریکا، در لوکزامبورگ به خبرنگاران گفت که هدف دولت دونالد ترامپ قطع کامل و هرچه سریع تر صادرات نفت ایران است.

آقای هوک اخیرا ماموریتی هفت روزه در چند کشور اروپایی و هند را آغاز کرده است. هند یکی از مشتریان اصلی نفت ایران است و بر ادامه خرید نفت از ایران تاکید دارد.

برایان هوک همچنین حکومت ایران را متهم کرد که از درآمد نفتی خود برای حمایت از "گروه های تروریستی" و پیشبرد برنامه موشکی‌اش استفاده می کند.

او پس از مذاکره با دیپلمات های فرانسه، بریتانیا و آلمان، از اظهار نظر درباره اعطای معافیت های احتمالی از برخی تحریم ها به این کشورها خودداری کرد و درباره این که واشنگتن شبکه مالی سوئیفت را هدف قرار خواد داد یا نه صحبتی نکرد.

با نزدیک شدن موعد تحریم‌ نفتی آمریکا علیه ایران که قرار است از چهارم نوامبر (سیزدهم آبان ماه) اجرایی شوند، ایران به دنبال راه‌هایی است که میزان صادرات خود را تا حد امکان حفظ کند یا از کاهش چشمگیر آن جلوگیری کند.

اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری ایران این هفته بدون اشاره به نام کشورها از یافتن مشتریان جدید نفتی خبر داد و گفت که این کشورها "شرکای سنتی" ایران نیستند.

واشنگتن، ایران را متهم می‌کند که در سوریه، یمن، عراق و لبنان با حمایت از یک طرف درگیری‌های داخلی این کشورها، به بی‌ثباتی در خاورمیانه دامن می‌زند. تهران همواره این اتهامات را رد کرده و در مقابل، واشنگتن را متهم می‌کند که در سیاست منطقه دخالت می‌کند و منافع کشورهای مختلف خاورمیانه را نادیده می‌گیرد.

در پی خروج آمریکا از برجام، دور نخست تحریم‌های آمریکا که از زمان امضای برجام متوقف شده بود از مرداد ماه دوباره از سرگرفته شد. اما دور شدیدتر تحریم‌ها از روز ۱۳ آبان (حدود یکماه دیگر) آغاز خواهد شد. این اقدام با واکنش منفی جامعه جهانی روبه‌رو شده و دیگر امضا کنندگان برجام - از جمله متحدین اروپایی آمریکا - اعلام کرده‌اند که همچنان به این توافق پایبند خواهند بود و ایران را تحریم نمی‌کنند.

مایک پومپئو، وزیر خارجه ایالات متحده، گفته است تا زمانی که نظامیان ایرانی در خاک سوریه باشند، آمریکا دیگر هیچگونه کمکی را برای طرح‌های بازسازی این کشور جنگزده اختصاص نخواهد داد.

آقای پومپئو که در واشنگتن در نشست موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، از گروه‌های آمریکایی طرفدار اسرائیل، سخنرانی می‌کرد گفت: "وظیفه اخراج نظامی ایران از سوریه برعهده دولت سوریه است که از ابتدا مسئول حضور آنان در این کشور بوده است." وی افزود: "اگر سوریه اطمینان حاصل نکند که نظامیان وابسته و تحت حمایت ایران به طور کامل از آن کشور خارج شده‌اند، حتی یک دلار دیگر کمک برای بازسازی از ایالات متحده دریافت نخواهد کرد."

وزیر خارجه آمریکا گفت که از میان بردن گروه دولت اسلامی - داعش - اولویت اصلی ایالات متحده در قبال سوریه است اما تاکید کرد که خروج کامل نظامی ایران از آن کشور نیز اولویت دیگر دولت اوست.

سخنان مایک پومپئو با دیدگاه دولت اسرائیل در مورد لزوم خاتمه حضور نظامی جمهوری اسلامی در سوریه انطباق دارد. دولت اسرائیل گفته است که اعتراضی به همکاری‌های سیاسی و اقتصادی بین جمهوری اسلامی ایران و سوریه ندارد اما حضور نظامیان ایرانی و نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی در خاک سوریه را بهیچوجه تحمل نخواهد کرد.

سرائیل در موارد متعدد مراکز و پایگاه‌های نظامی، انبارهای تسلیحاتی و ستون‌های تدارکاتی متعلق به نیروهای ایرانی یا شبه‌نظامیان وابسته به آن به خصوص حزب‌الله لبنان را در خاک سوریه هدف حمله قرار داده و خسارات و تلفاتی به آنها وارد کرده است.

درجریان بهار عربی، در سوریه نیز تظاهرات اعتراضی برای اصلاحات سیاسی و مبارزه با فساد برگزار شد اما دولت بشار اسد، رئیس جمهوری، بااعزام نیروهای دولتی به سرکوب معترضان پرداخت. در واکنش به کشتن شماری از تظاهرکنندگان، گروهی از نظامیان ناراضی یک گروه مسلح را برای حمایت از تظاهرکنندگان در برابر حملات ارتش ایجاد کردند که به زودی به درگیری مسلحانه بین دو طرف و آغاز جنگ داخلی منجر شد.

در سال های بعد و با شدت گرفتن جنگ و بروز هرج و مرج، گروه‌های اسلامگرای تندرو از جمله داعش نیز وارد صحنه جنگ شدند که زمینه حضور نظامی خارجی را فراهم آورد.

جمهوری اسلامی از ابتدا خود را ادامه زمامداری شخص بشار اسد متعهد کرد و کمک‌های اقتصادی، نظامی و سیاسی در اختیار او قرار داد. در سال ، ۲۰۱۵ در حالیکه نیروهای دولتی و متحدان آنها در موقعیتی ضعیف قرار داشتند، آغاز حمایت نظامی روسیه از آنها باعث تغییر در مسیر جنگ شد و در حال حاضر، دولت مرکزی سوریه با حمایت روسیه بر بخش عمده خاک آن کشور مسلط شده است.

در جریان جنگ سوریه به خصوص در نتیجه حملات هوایی، حدود نیم میلیون نفر کشته، صدها هزار زخمی، هزاران نفر توسط دولت زندانی و اعدام شده یا توسط گروه‌های تندرو به قتل رسیده‌اند. همچنین این جنگ به آوارگی چند میلیون نفر دیگر در داخل و خارج سوریه و خسارات گسترده به زیرساخت‌های اقتصادی به خصوص درنتیجه بمباران‌های هوایی و تبادل آتش سنگین منجر شده است. گفته می‌شود که تولید ناخالص ملی سوریه در حال حاضر به نصف آن در دوره قبل از جنگ تنزل کرده است.

شماری از دولت‌های خارجی به خاطر ملاحظات بشردوستانه و همچنین به منظور فراهم کردن زمینه بازگشت آوارگان سوری به کشورشان، آماده کمک به بازسازی این کشور پس از پایان درگیری نظامی هستند و دولت سوریه نیز می‌کوشد سرمایه گذاران خارجی را به شرکت در طرح‌های بازسازی ترغیب کند.

میزان کمک‌ مالی جمهوری اسلامی به حکومت سوریه در سال‌های گذشته هرگز اعلام نشده هرچند با توجه به شرایط اقتصادی ایران، اخیرا واکنش هایی را در داخل ایران برانگیخته است. در مقابل این کمک‌ها، مقامات ایرانی وعده داده‌اند که دولت سوریه بخشی از طرح‌های بازسازی را به شرکت‌های ایرانی واگذار خواهد کرد هرچند به گفته کارشناسان، با توجه به امکانات محدود و غیررقابتی فنی و اقتصادی شرکت‌های دولتی و خصوصی ایران و موقعیت نامناسب این کشور در اقتصاد جهانی به خصوص به خاطر تحریم‌های خارجی، امکان برخورداری ایرانیان از منافع بازسازی سوریه چندان زیاد نیست.

در حال حاضر، دولت سوریه برای جلب کمک و سرمایه‌گذاری مالی و فنی خارجی به کشورهای ثروتمند عرب، کشورهای غربی از جمله آمریکا، ترکیه، روسیه و چین چشم دوخته است.

به گفته برخی ناظران، کشورهای عرب، به خصوص عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و همچنین ترکیه مخالف حکومت بشار اسد هستند و احتمالا کمک خود را به تحولاتی در ساختار سیاسی سوریه، دست کم شامل کاهش قدرت مطلقه رئیس جمهوری و حزب بعث، مشروط خواهند کرد. عربستان و امارات همچنین ارتباط نزدیک سوریه با ایران و حزب‌الله لبنان را - که گروه تروریستی توصیف کرده‌اند - قابل قبول نمی‌دانند در حالیکه قطر حامی اسلامگرایان مخالف حکومت سوریه بوده است.

روسیه خود با مشکلات اقتصادی گسترده مواجه است و اگرچه خواستار سهمی مهم در بازسازی خواهد شد، اما بعید است در کنار هزینه سنگین حمایت نظامی در سال‌های اخیر، آماده اعطای کمک‌های مالی نیز باشد. احتمالا شرکت‌های روسی انتظار دارند اجرای طرح‌های بازسازی را که سرمایه آن از سوی دیگران تامین شده در دست بگیرند یا سرمایه‌گذاری‌های پرسود و زودبازده به آنها اختصاص یابد، رویکردی که در مورد چین نیز مصداق دارد.

علاوه براین، جلب سرمایه‌گذاری خارجی مستلزم ثبات و امنیت داخلی است و ادامه ناامنی از جمله ادامه واکنش اسرائیل به حضور نظامی ایران و حمایت احتمالی کشورهای مخالف حکومت بشار اسد از ادامه فعالیت ولو محدود گروه‌های مسلح داخلی می‌تواند موانعی در راه سرمایه‌گذاری خارجی ایجاد کند.

کشورهای غربی از جمله آمریکا نقشی مهم در تامین منابع مالی لازم برای بازسازی سوریه خواهند داشت به خصوص اینکه اروپاییان مشتاق ایجاد شرایط مناسب در سوریه برای بازگشت آوارگان به کشورشان هستند.

در تقابل مجدد ایران و آمریکا در دیوان لاهه وکیل آمریکا از این نهاد خواست شکایت ایران در مورد توقیف دارایی‌های بانک مرکزی این کشور توسط آمریکا را رد کند. موضوع شکایت بر سر دو میلیارد دلار دارایی‌های ایران است.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس روز دوشنبه ۱۶ مهرماه (هشتم اکتبر) دور جدیدی از رسیدگی به شکایت ایران در دادگاه بین‌المللی دادگستری در لاهه آغاز شد. ایران از آمریکا به دادگاه لاهه به دلیل توقیف دو میلیارد دلار دارایی‌های بانک مرکزی شکایت کرده است. قرار است رسیدگی به این پرونده تا روز جمعه ۲۰ مهرماه ادامه پیدا کند.

ریچارد ویسک، وکیل وزارت خارجه آمریکا، در جلسه امروز دیوان لاهه از دادگستری بین‌المللی در لاهه خواست که رسیدگی به این پرونده را رد کند. او که همراه با یک هیئت پانزده‌ نفره در دیوان لاهه حضور یافته بود، این پرونده را بر اساس "رفتار بدخواهانه ایران" دانست و از ایران به عنوان کشوری نام برد که «واشنگتن سال‌هاست آن را در زمره کشورهای حامی تروریسم دسته‌بندی کرده است»؛ اتهامی که ایران آن را رد می‌کند.

در جریان بمب‌گذاری در مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت در سال ۱۹۸۳، ۲۴۱ سرباز آمریکایی کشته شدند. دیوان عالی آمریکا آوریل سال ۲۰۱۶ حکم داد که دو میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه شده ایران در ایالات متحده باید به خانواده‌های قربانیان آمریکایی حملات تروریستی سال‌های ۱۹۸۳ و ۱۹۹۶ پرداخت شود.

ریچارد ویسک در جلسه امروز دیوان لاهه گفت که ایران به این دلیل از آمریکا شکایت کرده است که در آمریکا «چارچوب‌هایی قانونی وجود دارد که به قربانیان تروریسم اجازه رسیدگی به اقدامات ایران به منظور جبران تلفات غم‌انگیز آ‌نها را می‌دهد».

به گزارش رسانه‌های ایرانی لایحه شکایت ایران در هشت فصل و بیش از دو هزار صفحه است. شکایت ایران از آمریکا و ارجاع آن به دیوان لاهه بر مبنای پیمان مودت میان تهران و واشنگتن صورت گرفته که در سال ۱۳۳۴ (۱۹۵۵ ) امضا شد.

در پی خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران و اعلام بازگشت تحریم‌های تعلیق شده علیه این کشور، جمهوری اسلامی شکایتی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه ارائه کرد که حکم مقدماتی آن هفته گذشته (چهارشنبه ۱۱ مهر، سوم اکتبر) صادر شد. دیوان بین‌المللی دادگستری در این رابطه به محکومیت آمریکا رأی داده و اعلام کرد دولت آمریکا بایستی تحریم‌هایی را که شامل کمک‌های بشردوستانه و نیز تجهیزاتی همچون قطعات هواپیماهای مسافربری که با امنیت جانی مردم سر و کار دارد را لغو کند. دیوان لاهه در قرار موقت خود از آمریکا خواسته اقلامی مانند مواد غذایی، دارو، تجهیزات پزشکی، قطعات یدکی و خدمات فنی به هواپیماهای مسافربری را مشمول تحریم‌های خود علیه جمهوری اسلامی نکند.

اندکی پس از صدور این حکم، مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا، گفت که این کشور از پیمان مودت با ایران خارج می‌شود. هنوز مشخص نیست آمریکا به شکایت جدید ایران چگونه پاسخ خواهد داد اما مقام‌های آمریکایی تأیید کرده‌اند که وکلای آمریکا روز دوشنبه در نخستین جلسه استماع دادگاه حاضر خواهند بود. قرار است ایران روز چهارشنبه در دو نوبت صبح و عصر استدلال‌های خود را به صورت شفاهی در رابطه با این شکایت ارائه کند.

در مقابل جنیفر نیواستد، وکیل وزارت خارجه آمریکا، تاکید کرده بود که پیمان دوستی سال ۱۳۳۴ نمی‌تواند زیربنای صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری برای پرداختن به مسئله تحریم‌ها باشد و از آنجا که اعمال تحریم‌ها به منافع امنیتی ایالات متحده ارتباط دارد حق بازگرداندن آنها برای واشنگتن محفوظ است.

جیمز متیس، وزیر دفاع آمریکا تأکید کرد که این کشور هیچ نقشی در حمله تروریستی اهواز نداشته است. سپاه پاسداران آمریکا‌، اسرائیل و عربستان را به دست‌داشتن در این حمله متهم کرده است. ۲۵ نفر در این حمله مرگبار کشته شدند.

جیمز متیس‌، وزیر دفاع آمریکا در پاسخ به اتهام مطرح شده از سوی سپاه پاسداران ایران مبنی بر دست داشتن آمریکا در حمله تروریستی اهواز گفت: «حتی فکرش را هم نکنید که پای ما را وسط بکشید.»

سپاه پاسداران ایران آمریکا، عربستان و اسرائیل را مسئول حمله تروریستی ۳۱ شهریور ماه در اهواز می‌داند و اعلام کرده است که "پاسخ کوبنده‌ای" به عاملان این حمله خواهد داد. در حمله مرگبار روز شنبه به رژه نیروهای نظامی درشهر اهواز ۲۵ نفر  کشته و حدود ۶۰ نفر مجروح شدند. این حمله سنگین‌ترین حمله تروریستی سال‌های اخیر در ایران به شمار می‌رود.

جیمز متیس دوشنبه دوم مهر ماه (۲۴ سپتامبر) در جمع خبرنگاران حوزه جنگ در ساختمان وزارت دفاع آمریکا، اتهام مطرح شده از سوی سپاه علیه آمریکا را "مضحک" خواند و تأکید کرد: «موضع آمریکا روشن است: نمی‌توانند چنین اتهامی علیه ما مطرح کنند.»

وزیر دفاع آمریکا در واکنش به سخنان جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران ایران، گفت: «بد نیست بدانند که چه می‌گویند.»

حسین سلامی دوشنبه دوم مهر در مراسم تشییع جنازه قربانیان حمله تروریستی اهواز گفته بود: «سازمان‌دهنگان این حمله با جواب قاطع و کوبنده‌ای روبرو خواهند شد.»

جیمز متیس ابراز امیدواری کرد که چهره‌هایی "با تجربه" و "کمتر احساساتی" در ایران کنترل اوضاع را در دست گیرند.  

سپاه پاسداران روز یکشنبه اول مهر با بیانیه‌ای اعلام کرد: «دشمنان قسم‌خورده ایران اسلامی به ویژه مثلث شیطانی غربی، عبری و عربی" در حال پیگیری پروژه انتقال ناامنی به داخل ایران هستند و حتی حاضرند زنان ، کودکان و مردم بیگناه را نیز آماج اقدامات کور و حقیر تروریستی قرار دهند.»

حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران نیز روز یکشنبه پیش از ترک تهران به مقصد نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل، در فرودگاه مهرآباد گفت که جمهوری اسلامی "از جنایت اهواز نخواهد گذشت" و به آن پاسخ خواهد داد.

خبرگزاری فارس هم به نقل از سید محمود علوی، وزیر اطلاعات نوشته بود: «افرادی که به روی سربازان ارتش آتش گشودند، کشته شدند و شماری از همدستان آنها بازداشت شده‌اند.» محمود علوی تأکید کرده بود: «تعداد زیادی از عاملان حمله دستگیر شدند و هویت همه آنها، تا نفر آخر روشن خواهد شد.» 

طبرزدی:
خامنه ای کمبود پوشک بچه را نیز گردن امریکا انداخت.مگر نگفت ، هیچ کس هیچ غلطی نمی تواند بکند!؟

نخست‌وزیر اسرائيل در جمع طرفداران این کشور در آمریکا گفت، ایران در تلاش تشکیل یک "امپراتوری سلطه‌جو" در منطقه است و به این کشور اجازه این کار و دستیابی به سلاح اتمی داده نخواهد شد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائيل به فعالان حامی اسرائيل در آمریکا گفت، به ایران نباید اجازه ساخت جنگ‌افزار اتمی را داد.

نتانیاهو که روز سه‌شنبه ۶ مارس (۱۵ اسفند) در نشست سالانه کمیته روابط عمومی آمریکا ـ اسرائيل (آیپک) در واشنگتن سخن می‌گفت، انتقاد خود از توافق اتمی منعقد در سال ۲۰۱۵ با ایران را تکرار کرد. نتانیاهو خطاب به جمعیت ۱۸هزار نفری حاضر در این نشست افزود، ایران به بمب اتمی دست نخواهد یافت، "نه الان و نه تا ۱۰ سال دیگر".

او گفت: «ما باید جلوی ایران را بگیریم، ما ایران را متوقف خواهیم کرد.»

به گزارش خبرگزاری آلمان، بنیامین نتانیاهو بعد از دیدار با دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور آمریکا در کاخ سفید در روز دوشنبه ۵ مارس باز هم ایران را به دلیل فعالیت‌هایش در منطقه از جمله، مداخله در جنگ داخلی سوریه، حمایت از حزب‌الله لبنان و شورشیان حوثی در یمن محکوم کرد.

بنیامین نتانیاهو در دیدار با دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور آمریکا او ایران را کشوری خواند که به دنبال "تشکیل امپراتوری سلطه‌جو" در منطقه و استقرار پایگاه‌های دائمی نظامی در سوریه است.

نخست‌وزیر اسرائيل گفت: «رژیم مستبد تهران پشت هر شرّی که در منطقه است قرار دارد.» نتانیاهو خاطرنشان کرد، پیش از این هشدار داده است که لغو تحریم‌ها ایران را نه تنها آرام‌تر نمی‌سازد بلکه این کشور را تهاجمی‌تر خواهد کرد.

او اسرائيل را در حال حاضر از نظر نظامی "قوی‌تر از همیشه" خواند و گفت، با این همه اسرائيل تلاش دارد با همسایگان خود، از جمله فلسطینیان در صلح زندگی کند.

ترامپ که همواره با توافق هسته‌ای با ایران مخالفت کرده در ژانویه سال جاری گفت که به این توافق "آخرین شانس" را خواهد داد و تعلیق تحریم‌های ایران را بار دیگر امضا می‌کند. او در همین حال افزود، با این همه توافق اتمی (برجام) "نواقص زیادی" دارد که در صورتی که برطرف نشود آمریکا از آن بیرون خواهد رفت.

بنیامین نتانیاهو نیز در نشست آیپک با اشاره به این موضع ترامپ گفت، اسرائيل نیز در این زمینه در "کنار آمریکا ایستاده است."

کمیته روابط عمومی آمریکا ـ اسرائيل که با بیش از ۱۰۰هزار عضو خود بزرگ‌ترین لابی طرفدار اسرائيل در آمریکاست، نشست خود در واشنگتن را از روز یکشنبه ۴ مارس آغاز کرد.

صفحه1 از2
Go to top